Pułap tlenowy jest to maksymalny pobór tlenu, jaki organizm zużywa w ciągu minuty. Najczęściej wyraża się go w objętości w ml dzielonej na masę ciała w kg pomnożoną przez czas pracy w minutach (Vo2max=VO2[ml]/m[kg] x t[min]). Wartość jego jest bardzo zróżnicowana i zawiera się w przedziale 15-85. Dla osób nie uprawiających sportu wynosi on 35-45, dla ćwiczących 50-60. Wartości powyżej 70 osiągają wyczynowcy odnoszący sukcesy w sportach wytrzymałościowych. Wydolność organizmu sportowca uprawiającego dyscypliny wytrzymałościowe jest ograniczona przez zdolność dostarczania tlenu do pracujących mięśni. Wszystkie komórki człowieka do prawidłowego działania potrzebują tlenu. Stałe jego dostarczanie jest niezbędne dla zachowania tzw. równowagi czynnościowej. Zmęczenie jest zależne od czasu i intensywności wykonywanej pracy. Warunkiem wykonania pracy o długim czasie trwania jest właśnie zachowanie równowagi czynnościowej. W przypadku nie dostarczenia wystarczającej ilości tlenu do komórek w mięśniach odkłada się kwas mlekowy. Jego nadmiar obniża funkcjonalność mięśni, a w skrajnych przypadkach uniemożliwia dalszą pracę.
Im zawodnik ma wyższe VO2max, tym lepiej będzie znosił wysiłek o charakterze wytrzymałościowym. Jednak wysokie VO2max wcale nie musi oznaczać sukcesu w biegu. Zawodnik wykorzystuje tylko część tlenu dostarczanego do mięśni. Im więcej, tym lepiej. Jeśli będziemy wykorzystywać całe VO2 max, to będziemy biec tylko przez kilka minut, albo i to nie. Przykładowo, w biegu na 5km wykorzystuje się 0,94VO2max. W maratonie to będzie 0,76-0,87 (zwykle 0,82) a im dłuższy dystans, tym zmniejsza się wykorzystanie VO2max (zwiększa się czas wykonywania wysiłku). Wykorzystanie VO2max jest ściśle powiązane z długością dystansu oraz z prędkością jaką biegniemy. Jak więc łatwo się domyślić, wykorzystanie VO2max spada wraz ze zwiększaniem się dystansu. Wydłużenie pracy do kilku godzin zmniejsza wykorzystanie VO2max od kilku do kilkudziesięciu procent. Pobór tlenu można zbadać w sposób pośredni i bezpośredni. Do prostszych metod jego szacowania należy ocena za pomocą równania Costilla, którą może wykonać każdy.
A. VO2max[ml/kg x min]=133,61-(13,89 x T1)
gdzie: T1 – najlepszy czas na 1 milę (1609m) w min, np. T1=4′35” wyrażany w min (4,58min) wprowadzamy do równania, co daje wynik 70ml/kg x min
B. VO2max[ml/kg x min]=120,8-(1,54 x T10)
gdzie: T10 – najlepszy czas na dystansie 10 000m (w min). Są one sdzczególnie ważne dla biegaczy, gdyż błąd zawiera się w tolerancji kilku procent.
Bezpośrednie metody pomiaru VO2max wykonuje się w laboratorium – pod kierownictwem specjalistów i z wykorzystaniem specjalistycznej aparatury. Badany wykonuje maksymalny wysiłek. Analiza cyfrowa określa VO2max, Tmax (maksymalną wartość pulsu) oraz próg mleczanowy (LT).
Ustalenie pułapu tlenowego jest przydatne do określenia wydolności oraz kontroli treningu wytrzymałościowego. Już po dwóch tygodniach treningu (5 razy w tygodniu) obserwuje się wzrost VO2max, a co za tym idzie, wzrost wytrzymałości. Niestety, po zaprzestaniu lub niewłaściwym kontynuowaniu treningów, pułap ten maleje. Dlatego, aby utrzymać wysoką kondycję fizyczną trzeba ćwiczyć wiele lat.